Brede bevoegdheid…?

Keer op keer duiken er proefballonnetjes op om het onderwijs anders te organiseren. Ook de pabo en de lerarenopleidingen ontlopen de dans niet. Maar niet iedereen denkt hier hetzelfde over, blijkt. Ook in Den Haag niet…

Het idee de bevoegdheden op te rekken, bestaat al langer en wordt serieus onderzocht. Enthousiasme vanuit het werkveld blijft tot nu toe uit en met reden. Toch popte er in Trouw weer een artikel op om de schotten tussen basis- en voortgezet onderwijs weg te halen. Het gaat hier om de schotten tussen de bevoegdheden. Wil je als leraar na drie jaar iets anders, dan kun je kiezen voor een andere leeftijdscategorie óf ander vak. Dat alles zou het leraarsvak aantrekkelijker maken. Leraren hebben echter hun twijfels. 

Ten eerste vraagt men zich af of er een brede pedagogische basis bestaat voor kinderen van twee tot en met achttien. Maar belangrijker is dat leraren in het vo allereerst kiezen voor het vak en van daaruit voor het docentschap. Bovendien kan didactiek niet los gezien worden van de vakinhoud. 

Of deze plannen het lerarentekort oplossen en het beroep daadwerkelijk aantrekkelijker maken, is sowieso de vraag. Het overstappen van vak of van onderwijssoort alleen lost het tekort niet op, maar verplaatst het alleen maar. Bovendien is overstappen van vo en po al mogelijk met een tweejarige deeltijdopleiding. Wat wel helpt om het vak aantrekkelijker te maken is het aanzien van het beroep te vergroten. Een hoger salaris blijkt daarin een niet onbelangrijke sleutel

Een bredere bevoegdheid en daarmee het uithollen van de vakkennis gaat vermoedelijk niet meehelpen het aanzien te vergroten, maar getuigt van dedain voor de huidige vakdocenten. Alsof je als docent maar net iets meer hoeft te weten dan je leerlingen. Het is juist essentieel om diepgaande vakkennis te hebben. Dit zal iedere docent beamen en staat onder andere in een document dat wordt verspreid door het Britse ministerie van onderwijs: Initial Teacher Training Core Content Framework. Een samenvatting is hier te lezen (zie punt 3).

Bij het ‘anders organiseren’ van het onderwijs zelf, betekent een brede bevoegdheid over het algemeen een brede inzetbaarheid. Organisatorisch handig en bij bepaalde onderwijsconcepten misschien zelfs de bedoeling. Het coachen van leerlingen wordt dan zo belangrijk gevonden dat deze kwaliteit misschien zelfs meer in het oog springt dan diepgaande vakkennis. Maar zelfs bij het coachen is diepgaande vakkennis nodig. Ik vermoed dat Sven Kramer geen technische aanwijzingen opvolgt van Ronald Koeman en Virgil van Dijk niet van Jac Orie. Kortom, Koeman wisselt voor de broodnodige uitdaging ook niet na een paar jaar van plek met Orie. De een mist namelijk de specialistische kennis van de ander.

Hoe meer vakkennis je hebt, hoe beter je als leraar wordt en hoe meer plezier veel mensen beleven aan het onderwijzen ervan. Je ontwikkelt zeg maar een timmermansoog en daarin zit voor veel leraren de uitdaging.

Dat timmermansoog is in de cao po zelfs vertaalt in de salarisschalen (bijlage XVII) en het bijzondere budget duurzame inzetbaarheid (art. 8A.6 van de cao po). De eerste drie jaar na het behalen van de bevoegdheid is een leraar startbekwaam en wordt dan ingeschaald in trede 1, 2 en 3 én krijgen daar bovenop een bijzonder duurzaamheidsbudget toegekend van veertig uur. Daarna volgen drie jaar basisbekwaam totdat je na zes jaar vakbekwaam bent. In een situatie met brede bevoegdheden kan het dan gebeuren dat de vakbekwaamheid niet bereikt wordt alvorens men overstapt naar een andere onderwijssoort of een ander vak. Beginnen de jaren dan weer opnieuw te tellen of telt het door? Vakbekwaam in het basisonderwijs betekent toch niet vakbekwaam als leraar Nederlands of een ander vak in het vo (of andersom)?

In het po is al een brede bevoegdheid (groep 1 tot en met 8) en toch zie je daar dat veel leraren zich verder specialiseren in een bepaalde bouw. Waarom dan een nóg bredere bevoegdheid? Deze bredere bevoegdheid gaat ten koste van deze specialistische kennis en daarmee zou zekere kennis weleens helemaal uit de school kunnen verdwijnen.

Anderen (en om het nog verwarrender te maken ook vanuit de regeringspartijen) pleiten ervoor om juist een knip te zetten in de huidige pabo. Dit zou de opleiding interessanter maken voor toekomstige meesters, omdat ze dan kunnen kiezen voor een opleiding zonder kleuterstage. De opleiding en de bijbehorende bevoegdheid wordt dan juist smaller in plaats van breder. Weet men in Den Haag zelf wel wat men wil? Of kunnen we uit het uitstellende gedrag van minister Van Engelshoven afleiden dat ze beide plannen op de een of andere manier gaat combineren? Is het wellicht een onderdeel van het grotere geheel om het hele onderwijs ‘anders te organiseren’ in het kielzog van de curriculumherziening? De trein dendert blijkbaar door… Ik ben benieuwd waarheen.

2 gedachtes over “Brede bevoegdheid…?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s